WЕ‚adysЕ‚aw Szpilman – Pianista

Описание | Скачать книгу | | Бумажная книга | Ошибка | Читать отзывы
WЕ‚adysЕ‚aw Szpilman – Pianista

Gdy piszД™ te sЕ‚owa, do oskarowej gali 2003 pozostaЕ‚o jedynie kilka godzin. Film “Pianista” Romana PolaЕ„skiego ma szansД™ na zdobycie aЕј siedmiu statuetek. Nigdy nie twierdziЕ‚em, Ејe iloЕ›Д‡ zdobytych OskarГіw lub nominacji jest wyznacznikiem jakoЕ›ci filmu. Mimo wszystko miЕ‚o jest wiedzieД‡, Ејe obraz bД™dД…cy w duЕјej czД™Е›ci produkcjД… polskД… zdobyЕ‚ tak wielki, miД™dzynarodowy mir. DЕ‚ugo nie zdawaЕ‚em sobie sprawy, iЕј “Pianista” to “tylko” ekranizacja tak samo zatytuЕ‚owanej ksiД…Ејki. DowiedziaЕ‚em siД™ o tym dopiero wtedy, gdy wspomnienia WЕ‚adysЕ‚awa Szpilmana wydane w twardej, czarnej oprawie, wpadЕ‚y w moje rД™ce.

Władysławowi Szpilmanowi, polskiemu Żydowi, który przed Drugą Wojną Światową pracował jako Pianista w Polskim Radiu nie udało się uniknąć koszmaru Holokaustu – zdołał jednak, jako jeden z nielicznych Żydów, ocalić swe życie. Wszystkie lata wojny spędził w okupowanej przez faszystów Warszawie; początkowo mieszkając wraz z rodziną w getcie, a potem, gdy rozpoczęły się masowe mordy, ukrywając się w coraz gorszych warunkach przed bezlitosnymi hitlerowcami. Swoje wojenne wspomnienia spisał wkrótce po wyzwoleniu Polaków, a wydane zostały one po raz pierwszy w 1946 r. Niestety, nie obeszło się bez znacznej ingerencji cenzury. Oryginalna wersja pamiętnika Szpilmana była zapomniana przez pięćdziesiąt lat, aż wreszcie ukazała się w Niemczech w 1998 r. Błyskawicznie wspięła się na szczyty list bestsellerów, wywołując poruszenie społeczeństw na całym globie. Recenzowane tu wydanie jest pierwszą polską, wolną od cenzury publikacją wspomnień Władysława Szpilmana.

31. sierpnia 1939 roku nie było w Warszawie już prawie nikogo, kto byłby zdania, że wojny z Niemcami można jeszcze uniknąć, i tylko niepoprawni optymiści byli przekonani, że Hitler przestraszy się nieprzejednanej postawy Polski. Ich optymizm był przejawem oportunizmu, wiary pozbawionej wszelkiej logiki, że do wybuchu wojny nie dojdzie i że będzie można nadal żyć w spokoju; życie było przecież takie piękne.

Pianista to wierny opis warszawskiej rzeczywistoЕ›ci z lat 1939-1945. Narratorem jest Е»yd nieustannie zagroЕјony Е›mierciД… z rД…k faszystГіw, wiД™c dziwiД‡ moЕјe fakt, Ејe ksiД…Ејka jest napisana bardzo obiektywnie i zawiera niezwykle umiarkowanД… dawkД™ sensacyjnoЕ›ci. Wolf Biermann pisze zresztД… w posЕ‚owiu: “Czytelnicy z pewnoЕ›ciД… zauwaЕјД… sami; mimo Ејe pamiД™tnik ten pisany byЕ‚ “na gorД…co”, gdyЕј powstaЕ‚, gdy ruiny jeszcze dymiЕ‚y, gdy tliЕ‚ siД™ jeszcze popiГіЕ‚ Е›wiatowej poЕјogi, to jД™zyk, jakiego uЕјywa WЕ‚adysЕ‚aw Szpilman jest zadziwiajД…co powЕ›ciД…gliwy. Autor z melancholijnym niemal dystansem opisuje to wszystko, co wЕ‚aЕ›nie przeЕјyЕ‚.” Mimo wszelkich okropieЕ„stw, jakich Szpilman doЕ›wiadczyЕ‚ w czasie wojny, ani razu nie usiЕ‚uje on wyraziД‡ swojego uczucia nienawiЕ›ci czy chД™ci zemsty. Pianista to literatura faktu. Autor relacjonuje autentyczne wydarzenia, ale ich osД…d czy wyciД…ganie wnioskГіw pozostawia nam. W moich oczach owa rzeczowoЕ›Д‡ ksiД…Ејki jest jednД… z jej najwiД™kszych zalet.

Wypiliśmy kawę i chcieliśmy zacząć grać. Usiadłem do fortepianu otoczony grupą wrażliwych słuchaczy, którzy umieli ocenić przyjemność jakiej za chwilę mieliśmy doznać. Po mojej prawej stronie ustawił się skrzypek, z lewej zaś strony siedziała młoda, śliczna przyjaciółka Reginy, która miała przewracać kartki nut. Czego mogło mi jeszcze brakować do szczęścia? Czekaliśmy jeszcze na Halinę, która musiała wyjść na chwilę do sklepu na dół, by gdzieś zadzwonić. Wróciła, niosąc wydanie specjalne jednej z gazet. Wielkimi literami, chyba największymi z tych, które były w dyspozycji drukarni, napisano na pierwszej stronie dwa słowa: PARYŻ ZDOBYTY!

OparЕ‚em gЕ‚owД™ o fortepian i wybuchnД…Е‚em po raz pierwszy w czasie tej wojny pЕ‚aczem.

Pianista przedstawia nam WarszawД™ w przededniu i w pierwszych tygodniach wojny. Opisuje zajД™cie stolicy przez gestapowcГіw i poczД…tkowe relacje PolakГіw z Niemcami. Opowiada o pierwszych przeЕ›ladowaniach Е»ydГіw i o tworzeniu getta, o panujД…cym w nim gЕ‚odzie i nД™dzy. KsiД…Ејka relacjonuje w dalszej kolejnoЕ›ci wywoЕјenie Е»ydГіw w nieludzkich warunkach do komГіr gazowych na poЕ‚udniu kraju. Opowiada o cudownym wyratowaniu WЕ‚adysЕ‚awa Szpilmana z objД™Д‡ Е›mierci, ktГіre to zapoczД…tkowaЕ‚o dla niego drugi etap wojny – okres ukrywania siД™ przed Niemcami, czas jeszcze wiД™kszej niepewnoЕ›ci, jeszcze wiД™kszego strachu, jeszcze wiД™kszej tragedii. Wreszcie opisuje Pianista wybuch powstania warszawskiego, ktГіry doprowadziЕ‚ do “Е›mierci miasta” i do rozpaczliwych staraЕ„ Szpilmana o przeЕјycie wЕ›rГіd wyludnionych, ale nie caЕ‚kowicie opuszczonych przez niemieckich ЕјoЕ‚nierzy ruin i zgliszcz. Tragizm zwykle splata siД™ z komizmem, wiД™c w pamiД™tniku znajdziemy takЕјe kilka absurdalnych lub humorystycznych epizodГіw, ktГіrych dowcip zostaje jednak przyД‡miony przez wszechobecny dramat i w ostatecznym rozrachunku dramat ten tylko uwypukla. Na kartach ksiД…Ејki znalazЕ‚o siД™ takЕјe miejsce dla niezwykЕ‚ego bohaterstwa i szlachetnoЕ›ci Janusza Korczaka, zwanego przez swoich maЕ‚ych podopiecznych, z ktГіrymi dobrowolnie poszedЕ‚ na Е›mierД‡, Starym Doktorem.

Z pewnoЕ›ciД… jeszcze w komorze gazowej, gdy gaz dЕ‚awiЕ‚ juЕј dzieciД™ce krtanie, a strach zajmowaЕ‚ w sercach sierot miejsce radoЕ›ci i nadziei, Stary Doktor wysiЕ‚kiem szeptaЕ‚ im:

– To nic dzieci! To nic… – by przynajmniej swym małym podopiecznym zaoszczędzić strachu przed przejściem z życia do śmierci.

Pianista udowadnia nam takЕјe, Ејe w Ејyciu nigdy nie wolno nie doceniaД‡ nam roli przypadku. Historia kapitana Wilma Hosenfelda, oficera Wehrmachtu – “jedynego c z Е‚ o w i e k a w niemieckim mundurze” – jest nierozerwalnie zwiД…zana z dramatem WЕ‚adysЕ‚awa Szpilmana. Bez jego pomocy autorowi prawdopodobnie nie udaЕ‚oby siД™ przeЕјyД‡ ostatnich miesiД™cy okupacji. Kapitan Hosenfeld wyciД…gnД…Е‚ pomocnД… dЕ‚oЕ„ w kierunku Szpilmana w najbardziej krytycznym momentach ukrywania siД™ przed nazistami. Ratunek przyszedЕ‚ wiД™c ubrany w niemiecki mundur. Е»ycie zaskakuje czasem rГіwnie mocno co fikcja literacka. W recenzowanym przeze mnie wydaniu czytelnik znajdzie fragmenty pamiД™tnika Wilma Hosenfelda, ktГіrego poglД…dy na ideologiД™ hitlerowskД… rГіЕјniЕ‚y siД™ diametralnie od poglД…dГіw statystycznego niemieckiego ЕјoЕ‚nierza. Wolf Biermann w swym posЕ‚owiu stara siД™ zЕ‚oЕјyД‡ pomost pomiД™dzy postaciД… owego wyjД…tkowego – wyjД…tkowego, jak na czasy i miejsce, w ktГіrym ЕјyЕ‚ – czЕ‚owieka a opowieЕ›ciД… Szpilmana.

– Wstawać!

PodnieЕ›li siД™ tak szybko, jak tylko mogli, z wyjД…tkiem ojca rodziny, staruszka ze sparaliЕјowanymi nogami. Podoficer kipiaЕ‚ ze wЕ›ciekЕ‚oЕ›ci. ZbliЕјyЕ‚ siД™ do stoЕ‚u, oparЕ‚ oЕ„ obiema rД™kami, wbiЕ‚ sztywne spojrzenie w sparaliЕјowanego i wrzasnД…Е‚:

– Wstawać!

Stary człowiek wsparł się mocno na poręczach, podejmując rozpaczliwe wysiłki, lecz bez skutku. Nim zdążyliśmy zorientować się w sytuacji, Niemcy rzucili się na niego, poderwali go z fotelem w górę, wynieśli na balkon i zrzucili z trzeciego piętra na ulicę.

O PianiЕ›cie trudno napisaД‡ coЕ› wiД™cej. To ksiД…Ејka godna polecenia absolutnie kaЕјdemu, ale “w gruncie rzeczy nie potrzebuje ona Ејadnego komentarza”. PrzejrzyЕ›cie napisana, jest Е‚atwa i zarazem wstrzД…sajД…ca w lekturze. To jeden z tych tytuЕ‚Гіw, ktГіre czyta siД™ jednym tchem. Jej prawdziwoЕ›Д‡ trzyma w napiД™ciu i nigdzie nie pozwala czytelnikowi na obojД™tnoЕ›Д‡. Warto powtГіrzyД‡ za Romanem PolaЕ„skim: “Pianista jest Е›wiadectwem ludzkiej wytrzymaЕ‚oЕ›ci w obliczu Е›mierci oraz hoЕ‚dem dla siЕ‚y muzyki i chД™ci Ејycia. ЕЃamiД…c wiele stereotypГіw jest historiД… opowiedzianД… bez cienia ЕјД…dzy zemsty.”

Holokaust miał miejsce ponad pół wieku i dla osób z mojego pokolenia to dość odległa przeszłość. Nie uważam jednak, żeby wolno nam było o nim zapomnieć. Będzie musiało minąć jeszcze dużo czasu, zanim będzie on miał prawo stać się tylko pojęciem. Dobrze, że istnieją dzieła takie jak Pianista, które każą nam pamiętać.

Borys Jagielski

 

Нажимая на ссылку и сохраняя книгу на жесткий диск или любой другой носитель, Вы соглашаетесь с условиями и принимаете на себя всю ответственность за соблюдение авторских прав правообладателя.

Скачать книгу WЕ‚adysЕ‚aw Szpilman – Pianista (в формате .txt)
Скачать книгу WЕ‚adysЕ‚aw Szpilman – Pianista (в формате .rtf)
Скачать книгу WЕ‚adysЕ‚aw Szpilman – Pianista (в формате .fb2)

 
 
 

Новинки библиотеки

Евгения Изюмова - Дорога неровная Дорога неровная 13252 Евгения Изюмова Роман «Дорога неровная» о судьбе нескольких поколений одного русского рода, который практически стал историч... Перейти →
Robert Heinlein - Fanteria dello spazio Fanteria dello spazio 12662 Robert Heinlein Dalle prime invasioni di H. G. Wells, il tema della guerra contro i В«mostriВ» di mondi lontani ГЁ stato spe... Перейти →
Robert Silverberg - Muero por dentro Muero por dentro 6591 Robert Silverberg Muero por dentro es un clГЎsico de referencia y una de las mГЎs inspiradas historias de su autor: en ella ab... Перейти →
Марина Серова - Как в страшной сказке Как в страшной сказке 12770 Марина Серова Повесть М. Серовой «Как в страшной сказке» входит в состав авторского сборника «Млечный путь». Частн... Перейти →
Антуан Экзюпери - Военный летчик Военный летчик 12855 Антуан Экзюпери «Это, конечно, сон. Я в коллеже. Мне пятнадцать лет. Я усердно решаю задачу по геометрии. Облокотившис... Перейти →
Юрий Иванов - Камикадзе. Пилоты-смертники Камикадзе. Пилоты-смертники 13028 Юрий Иванов Книга на богатом фактическом материале раскрывает сложный феномен японского самопожертвования в годы войны н... Перейти →
 

Отзывы читателей

Здесь Вы можете поделиться впечатлениями о прочтенной книге или просмотреть отзывы читателей. Пожалуйста, будьте вежливы и уважайте других пользователей.
Если Вы считаете какой-то отзыв неприемлемым или оскорбительным, Вы можете связаться с администратором через форму для отзыва.



  1. Пока нет ни одного отзыва